07 Eki 2026 — metald
Türkiye’de talaşlı imalat sektörünün yatırım dinamikleri değişiyor. Otomotiv ve genel makine imalatı geçmişte CNC takım tezgâhları pazarının en önemli müşterileri arasında yer alırken, son yıllarda savunma ve havacılık sanayiinin giderek büyüyen üretim hacmi, CNC işleme merkezleri ve CNC torna pazarında çok daha belirleyici bir rol üstlenmeye başladı.
Özellikle 5 eksenli CNC işleme merkezleri, yüksek hassasiyetli dik ve yatay işleme merkezleri, çift spindle ve çift taretli CNC tornalar, mill-turn sistemleri, kayar otomatlar, robotik yükleme-boşaltma sistemleri ve hassas ölçüm teknolojilerine yönelik talebin arkasında savunma sanayiinin oluşturduğu üretim ekosisteminin önemli bir payı bulunuyor.
Türkiye takım tezgâhları pazarı genel ekonomik koşullar nedeniyle 2025 yılında daralırken savunma sanayiinin büyümeye devam etmesi, iki sektör arasındaki bu ilişkiyi daha da görünür hâle getiriyor.
Savunma Sanayii Başkanlığı’nın 2025 Yılı Faaliyet Raporuna göre Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatı, hizmet ihracatı dahil olmak üzere 2025 yılında önceki yıla göre yüzde 48 artarak 10,054 milyar dolara ulaştı.
Aynı raporda Türkiye savunma ve havacılık ekosisteminde 3.500’ün üzerinde firma, 1.400’ün üzerinde proje, 100 bine yaklaşan doğrudan istihdam ve 20 milyar doların üzerinde sektör cirosu bulunduğu belirtiliyor.
Büyüme 2026 yılında da devam ediyor.
Savunma Sanayii Başkanlığı’nın 5 Ekim 2026 tarihinde açıkladığı verilere göre, savunma ve havacılık ihracatı 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde 6,9 milyar dolara ulaştı. Bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16 artış anlamına geliyor.
Eylül 2026 itibarıyla son 12 aylık savunma ve havacılık ihracatı ise 10,9 milyar dolar seviyesine yükseldi.
Buradaki kritik nokta yalnızca ihracat rakamının büyümesi değil. İhracatı gerçekleştirilecek her yeni hava aracı, füze, radar sistemi, kara aracı, motor, silah sistemi veya mühimmat; arkasında binlerce hassas mekanik parçanın üretilmesini gerektiriyor.
Bu parçaların önemli bölümü ise CNC takım tezgâhlarında işleniyor.
CNC tezgâhı artık yalnızca makine değil, üretim kabiliyeti
Savunma sanayiinde CNC yatırımlarını klasik genel imalat yatırımlarından ayıran önemli bir özellik bulunuyor.
Savunma üretiminde satın alınan tezgâhın yalnızca talaş kaldırması yeterli değil.
Firmalar giderek daha fazla;
gibi özelliklere ihtiyaç duyuyor.
Bu nedenle savunma sanayiinin büyümesi yalnızca CNC tezgâhı adedini değil, satın alınan tezgâhların teknolojik seviyesini de yükseltiyor.
Savunma ve havacılık sektörünün CNC pazarına en belirgin etkilerinden biri 5 eksenli işleme merkezlerinde görülüyor.
Uçak yapısal parçaları, motor komponentleri, türbin parçaları, elektro-optik sistem gövdeleri, radar komponentleri, füze ve mühimmat parçaları ile karmaşık geometrili savunma parçalarının üretiminde klasik üç eksenli tezgâhlar her zaman yeterli olmuyor.
Parçanın birkaç farklı bağlamada işlenmesi hem zaman kaybına hem de tolerans hatası riskinin yükselmesine neden olabiliyor.
5 eksenli işleme merkezleri ise parçanın mümkün olduğunca tek bağlamada işlenmesine imkân veriyor.
Bu durum özellikle yüksek katma değerli savunma parçalarında büyük avantaj sağlıyor.
Sonuç olarak Türk talaşlı imalat firmalarının yatırım kriterlerinde artık yalnızca tabla ölçüsü, X-Y-Z hareketleri veya spindle devri değil;
kinematik yapı, eksen hassasiyeti, simultane işleme kabiliyeti ve kontrol ünitesinin performansı daha önemli hâle geliyor.
Benzer bir değişim CNC torna sektöründe yaşanıyor.
Geleneksel iki eksenli CNC tornalar birçok standart parçanın üretiminde önemini korurken savunma sanayiindeki karmaşık parçalar üreticileri;
C eksenli, Y eksenli, canlı takımlı, sub-spindle’lı ve mill-turn özellikli CNC torna merkezlerine yönlendiriyor.
Bir parçanın önce CNC tornada işlenmesi, ardından işleme merkezine taşınması yerine aynı tezgâhta tornalama, delme, frezeleme ve diş açma operasyonlarının tamamlanabilmesi önemli bir üretim avantajı oluşturuyor.
Savunma sanayindeki yüksek parça çeşitliliği ve görece düşük-orta adetli ancak yüksek katma değerli üretim modeli de bu tür esnek makinelerin önemini artırıyor.
Türkiye takım tezgâhları sektöründeki rakamlar burada dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
TİAD’ın 2025 Takım Tezgâhları ve Tamamlayıcı Ekipmanları Sektör Raporuna göre Türkiye’de takım tezgâhları kullanımı 2025 yılında yüzde 9,1 gerileyerek yaklaşık 1,65 milyar dolar seviyesine düştü.
Sektör 2024 yılını da yüzde 13,5 oranında daralmayla kapatmıştı.
Buna karşılık aynı dönemde savunma sanayii çift haneli oranlarda büyümeye ve ihracatını artırmaya devam etti.
Bu tablo, savunma sanayiini takım tezgâhları üreticileri ve satıcıları açısından stratejik hale getiriyor.
Genel sanayide yüksek faiz, finansmana erişim ve yatırım iştahındaki gerileme makine alımlarını erteletebilirken, uzun vadeli savunma projeleri kapsamında üretim gerçekleştiren şirketlerde kapasite yatırımı ihtiyacı devam ediyor.
Bu nedenle savunma sanayiinin CNC pazarındaki ağırlığının önümüzdeki yıllarda daha da artması beklenebilir.
Savunma Sanayii Başkanlığı verilerine göre Türkiye’de yürütülen ve ihale sürecinde bulunan savunma projeleri dikkate alındığında sektörün toplam proje hacmi 100 milyar doların üzerine çıkmış durumda.
Savunma projesi sayısı da 1.400’ün üzerinde bulunuyor.
Bu projelerin tamamının doğrudan talaşlı imalatla ilişkili olduğunu söylemek doğru olmaz. Ancak hava platformlarından füzelere, kara araçlarından deniz platformlarına, motorlardan elektronik sistemlerin mekanik gövdelerine kadar çok geniş bir ürün grubunda hassas metal işleme vazgeçilmez durumda.
Dolayısıyla proje hacmindeki büyüme uzun vadede yalnızca ana yüklenicileri değil;
CNC işleme yapan yüzlerce KOBİ’yi, kesici takım üreticilerini, takım tutucu firmalarını, CAD/CAM şirketlerini, ölçüm cihazı üreticilerini, robotik otomasyon şirketlerini ve CNC tezgâh satıcılarını da etkiliyor.
Türkiye açısından belki de en önemli gelişme burada ortaya çıkıyor.
Savunma sanayiindeki büyüme yalnızca ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, MKE, BAYKAR, TEI veya benzeri büyük şirketlerin kendi üretim tesislerine yaptığı yatırımlardan ibaret değil.
Ana yüklenicilerin üretim hacmi büyüdükçe işler alt yüklenicilere dağılıyor.
Bu durum Anadolu’daki birçok talaşlı imalat firmasının da dönüşmesine neden oluyor.
Daha önce otomotiv, kalıp, makine veya genel metal sanayisine parça üreten işletmeler bugün savunma sanayiinin tedarik zincirine girebilmek için;
daha hassas CNC tezgâhları satın alıyor, kalite sistemlerini geliştiriyor, CAD/CAM altyapısını yeniliyor ve ölçüm teknolojilerine yatırım yapıyor.
Bunun sonucunda Türkiye’de giderek daha geniş bir yüksek hassasiyetli talaşlı imalat ekosistemi oluşuyor.
Yeni yatırım döneminin başka bir özelliği de CNC tezgâhının tek başına değerlendirilmemesi.
Yeni nesil bir savunma sanayi üretim hücresinde CNC tezgâhıyla birlikte;
CMM ölçüm cihazı, takım preset cihazı, prob sistemi, takım kırılma kontrolü, robot, otomatik palet sistemi, CAD/CAM yazılımı, takım yönetim yazılımı ve üretim takip sistemleri birlikte değerlendiriliyor.
TİAD da takım tezgâhlarını yalnız başına değil; kesici takımlar, bağlama sistemleri, metroloji, kalite kontrol, yazılım, robot ve otomasyon teknolojilerinden oluşan daha geniş bir üretim ekosisteminin merkezinde değerlendiriyor.
Metal sektörü haberleri ve yeni iş ilanları her hafta e-postanızda.
Satılık ve ikinci el metal işleme makineleri tek adreste — alıcı ile satıcıyı doğrudan buluşturur.
+ Makine İlanı Ver